t_page
کد خبر: ۵۱۳۶
تعداد نظرات: ۱ نظر
تاریخ انتشار: ۳۱ شهريور ۱۳۹۴ - ۱۴:۱۲
آن روزها، از ابتداي تابستان هر روز در خانه بساطي بود، يك روز فصل به بود و مربا، زماني فصل غوره و آب‌غوره و وقتي هم ليمو به بازار مي‌آمد و بساط آب‌ليمو گيري به‌راه مي‌افتاد و از ابتدا تا انتهاي كوچه مهمترين موضوع خريد ليمو و يافتن آب‌ليموگيري كه به‌كار وارد باشد، بود.

به گزارش عصرفارس، همه شيرازي‌هايي كه امروز بيش از 30 سال دارند به ياد مي‌آورند روزهاي خوشي كه همه فرآورده‌ها در خانه به‌عمل مي‌آمد و زنان خانه‌دار با حوصله و وسواس، براي يك‌سال خانواده ترشي و پاي خورشتي و عرقيات و آب‌ليمو و.... تهيه مي‌كردند و آن غذاها هم خوردني بود!

اما روزهاي پايان مرداد و شهريور تا اوايل مهر، فصل ليمو بود، ليموهاي درشتي كه بدون هيچ افزودني، درشت شده بود، با پوستي سبز متمايل به زرد كه از مناطق مركبات خيز مانند جهرم به سمت شيراز سرازير مي‌شد و بازار را با بوي خوشش پر مي‌كرد.

ليموهاي تازه‌خوري جدا و ليموي آب‌گيري جدا و مقابل مغازه‌ها پر بود از زنان و مرداني كه بايد مصرف يك‌سالشان را پيش‌بيني مي‌كردند و ليمو مي‌خريدند.

اول فصل ليمو، قرار و مدارها براي خريد ليمويي پوست‌نازك و سبز گذاشته مي‌شد و هر خانواده بسته به تعداد اعضا، خريدش را انجام مي‌داد و ليموها در جايي كه محل عبور و مرور نباشد پهن مي‌شد تا آب پوست آن به‌اندازه كافي خشك و آماده آب‌گيري شود.

يكي دو روز قبل استاد آب‌ليموگير كه معمولا همان فالوده‌بند محل بود، خبر مي‌شد و اول صبح با بساط آب‌ليموگيري به خانه مي‌آمد، اگرچه خانواده‌هاي عيالوار، معمولا خودشان كارگاه آبليموگيري را در خانه داشتند.

تغار سفالي كه لعابي فيروزه‌اي خوشرنگ درون آن را پوشانده بود روي يك كرسي مستقر شده و تخته‌اي كه حداقل يك‌سوم قطر تغار را بپوشاند لبه‌آن گذاشته مي‌شد و يك توري نازك از زير تخته گذرانده و روي چوبي كه در ارتفاعي بالاتر از سر فرد آبليموگير، قرار داشت و مهار شده بود، مي‌انداختند و سه‌نفر دست‌به كار آب‌ليمو گيري مي‌شدند.

اينكه همه بايد قبل از گرفتن آب‌ليمو ابتدا وضو گرفته و دست‌هايشان را به‌خوبي بشويند و در هنگام كار جز به اضطرار محل را ترك نكنند از آداب اصلي بود كه ترك نمي‌شد، بسم‌الله مي‌گفتند و شروع مي‌كردند، يكي با چاقويي كه مانند داسي كوچك، دسته‌اي چوبي داشت و سر آن تيز و هلالي شكل بود، ليموهاي آماده و شسته شده كه درون تشتي پر از آب غوطه‌ور بودند را چاك مي‌داد، به‌اندازه و به‌قاعده، و آنها را در يك ظرف چوبي يا سفالي مي‌ريخت.

آن روزها هيچ يك از ابزار كار فلزي يا پلاستيكي نبود، شيشه، پارچه، چوب و سفال، ركن اصلي ظروفي بود كه براي آب‌ليمو و آب‌غوره استفاده مي‌شد زيرا اسيد اين دو محصول خاصيت خورندگي داشت و ممكن بود در ظروف پلاستيلي و فلزي خورندگي ايجاد كند.

استاد آب‌ليموگير با مهارتي خاص و با سرعت ليمو را روي تخته مي‌گذاشت به‌نحوي كه چاك ليمو به‌سمت توري باشد، بعد ضربه‌اي با وردنه چوبي بر سر ليمو زده و آن را مي‌فشرد، توري باعث مي‌شد ذرات آب‌ليمو و افشره‌هاي آن در صورت پرتاب، مهار شود و از طرفي در ابتداي كار آب‌ليمو صاف مي‌شد و هسته و لرد آن به درون آب راه پيدا نمي‌كرد.

به‌ازاي عضو بالغ خانواده حداكثر 5 كيلو ليمو كفايت يك‌سال را مي‌داد، اگر ليمو مرغوب و پر آب بود، با ده كيلو ليمو يك خانواده چهارنفره و پر مصرف شيرازي مي‌توانست يك‌سال را به‌خوبي سر كند.

آب‌ليمو پس از اتمام كار بار ديگر صاف مي‌شد و درون قرابه‌هايي شيشه‌اي كه دور آن را با حصير تهيه شده از برگ خرما پوشانده بودند و در آن هم بوچ‌پنبه‌اي مي‌گذاشتند، ريخته مي‌شد و براي نگهداري به محلي دور از نور خورشيد منتقل مي‌شد.

آب‌ليمو و ليمو اگر در محلي قرار مي‌گرفت كه آفتاب مستقيم و غيرمستقيم به آن مي‌تابيد، هيچ يك از شهروندان شيرازي حاضر نبود آن را استفاده كند زيرا معتقد بودند كه اين آب‌ليمو تبديل به سم شده است!! بنابراين تمام ظروف شيشه‌اي كه براي نگهداري آب ليمو استفاده مي‌شد، رنگي بود.

هر خانواده به‌اندازه مصرف يك‌ماه خود آب‌ليمو را درون شيشه مي‌كرد و مابقي را در قرابه‌ كرده و در انباري نگهداري مي‌كردند.

اما امروز با ديروز بسيار متفاوت است،‌ خانواده‌ها آب‌ليمو را از بازار تهيه مي‌كنند، آب ليموي سبز و خو‌ش‌رنگي كه در بطري‌هاي روشن با مارك‌هاي مختلف در هر مغازه‌اي ديده مي‌شود، آب‌ليموهايي كه ساعت‌ها مقابل آفتاب لم‌داده و انوار اين ستاره تابناك آسماني، اجزاي آن را دگرگون ساخته است.

امروز حتي آن خانواده‌هاي اصيل هم كه آب‌ليموي مصرفي شان را شخصا تهيه مي‌كنند، ديگر قرابه ندارند و به‌جاي آن ظروف بيست ليتري پلاستيكي جايگزين شده است، همانگونه كه جاي استاد آب‌ليمو گير و تغار و تخته را دستگاهي فلزي كه با صداي گوشخراش همه اجزاي ليمو را له و لورده مي‌كند، گرفته است، شايد به‌همين خاطر آب‌ليموها مزه گذشته را ندارد، طعم آن از بين رفته و خيلي زود رنگ عوض مي‌كند و به تلخي مي‌رسد.

اين‌روزها كسي به‌دنبال ليموي پوست سبز وقت تلف نمي‌كند،‌ حتي خيلي از فروشنده‌ها ليموي زردي را كنار خيابان به خلق‌الله مي‌فروشند، ليمويي كه بيشتر به كار تزيين غذا و سفره مي‌خورد نه آب‌ليمو گرفتن.

اين روزها رنگ آب‌ليمو اگر سال‌ها هم بماند همچنان سبز است!! حتي اگر آن را مقابل آفتاب و در ظرفي غير شيشه‌اي يا سفالي كه رنگي روشن دارد و آفتاب از آن به‌راحتي مي‌گذرد، بگذارند، رنگ تغييري نمي‌كند!!

ليمويي كه مديركل استاندارد فارس آنها را غيراستاندارد خوانده است و اما هيچ دستگاهي در جهت جمع‌آوري آنها اقدامي نمي‌كند.

شيشه‌هاي آب‌ليموي سبز و خوشرنگ در ورودي شمالي شيراز كنار جاده عرضه مي‌شود و مسافران بسياري به‌خيال آنكه آب‌ليموي شيراز را خريده‌اند، آنها را خريداري و مصرف مي‌كنند، غافل از اينكه اين آبليمو نيست!

اگرچه در همين وانفساي مدرنيزه شدن، هنوز هم مي‌شود خانواده‌هايي را يافت كه آب ليمو را دست‌افشار مي‌گيرند، با همان روش‌هاي سنتي، تعدادشان شايد اندك باشد اما هستند و كاش اين سنت ادامه داشته باشد كاش دوباره به‌جاي ماشين‌هايي كه ليمو را با پوست و هسته له مي‌كند و مزه آب ليميش گس و گاه تلخ است، همان تغار و وردنه بود و استاد آب‌ليمو گير!

آب‌ليمو و ليمو، هنوز هم يكي از سوغات‌هاي شيراز است، مثل نارنج و بهار نارنج، سوغاتي كه خيلي‌ها مزه آن را چشيده‌اند و خيلي ديگر نه.

اما تاكيد به همه مسافران اين است كه خريد آبليمو را از مغازه‌هايي كه داراي شناسه‌هاي كسب هستند انجام دهند و از خريد آبليموي عرضه شده در كنار جاده‌ها پرهيز كنند.

آب‌ليموي دست‌افشار واقعي به‌لحاظ شكل و شيوه كار، متاعي بسيار ارزشمند است كه امروزه به‌هيچ عنوان هيچ دكان‌داري براي عرضه عموم ندارد، آب‌ليمو اگر در شيشه‌ روشن نگهداري شود،‌ رنگش به مرور زمان تغيير مي‌كند، بنابراين ثابت ماندن رنگ به‌دليل افزوده شدن مواد نگهدارنده است يا اينكه از اصل كار تقلبي در آن اعمال شده است.

اگرچه آب‌ليموي دست‌افشاري كه در قرابه هم نگهداري مي‌شود همواره بعد از مدتي تغيير رنگ مي‌دهد، اما اين تغيير رنگ به‌دليل فعل و انفعالات شيميايي تركيب آب‌ليمو بدون هيچ افزودني است و مشكلي براي سلامت ايجاد نكرده و نمي‌كند و اگر كمي ظرف را هنگام مصرف حركت بدهيم، رنگ تاحدودي به حالت اوليه باز مي‌گردد

منبع: ایسنا
برچسب ها: لیمو، شیراز
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۰
انتشار یافته: ۱
محمد
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
۲۱:۲۱ - ۱۳۹۴/۰۷/۰۵
0
0
دوست عزیز شیراز آخه مگه لیمو داره خب چرا نمی گین لیموی جهرم؟؟؟؟؟
شیراز نارنجش کجا بود؟؟؟؟؟
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار