پیشنهاد انتقال مجموعه صنایع الکترونیک شیراز و تبدیل اراضی آن به مجموعه بزرگ فرهنگی، تفریحی و فضای سبز شهری

فرصتی تاریخی برای توسعه فضای سبز شیراز با الگوبرداری از بوستان ۳۰۰ هکتاری ولایت تهران

سال‌هاست موضوع انتقال مجموعه‌های نظامی و صنعتی دارای کاربری‌های خاص از محدوده شهرها به خارج از بافت شهری مطرح شده است؛ موضوعی که با گسترش شهرها، افزایش تراکم جمعیت و ضرورت ارتقای ایمنی شهروندان، اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند.

مجموعه صنایع الکترونیک شیراز، واقع در محدوده میدان صنایع، از جمله مجموعه‌هایی است که به دلیل وسعت قابل توجه اراضی و قرارگیری در محدوده شهری، می‌تواند در این زمینه مورد بازنگری قرار گیرد. این مجموعه با برخورداری از اراضی گسترده و موقعیت مکانی ویژه، ظرفیتی ارزشمند برای اجرای یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های توسعه فضای سبز و زیرساخت‌های فرهنگی و تفریحی شهر شیراز محسوب می‌شود.

اگرچه مساحت دقیق و رسمی اراضی این مجموعه نیازمند بررسی نقشه‌های ثبتی و اطلاعات دستگاه‌های مسئول است، اما وسعت قابل توجه آن، ضرورت مطالعه و امکان‌سنجی برای تبدیل این محدوده به یک مجموعه عمومی بزرگ‌مقیاس را مطرح می‌کند.

تجربه جنگ و آسیب‌های واردشده به این مجموعه در سال‌ گذشته، ضرورت توجه جدی به ملاحظات ایمنی، پدافند غیرعامل و کاهش مخاطرات احتمالی برای شهروندان را بیش از پیش آشکار می‌کند. حضور مجموعه‌هایی با ماهیت حساس در محدوده‌های پرتراکم شهری، موضوعی است که باید با نگاه آینده‌نگرانه و در چارچوب برنامه‌ریزی ملی و شهری مورد بررسی قرار گیرد.

پیشنهاد مشخص آن است که با همکاری وزارت دفاع، دستگاه‌های مسئول، استانداری فارس، شهرداری شیراز و شورای اسلامی شهر، امکان انتقال مجموعه صنایع الکترونیک شیراز به مکانی مناسب در خارج از محدوده شهری مورد بررسی قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که ضمن حفظ ظرفیت‌های صنعتی، تخصصی و اشتغال مجموعه، الزامات امنیتی و پدافند غیرعامل نیز به شکل مطلوب‌تری تأمین شود.

در ادامه، اراضی این مجموعه پس از آزادسازی، تعیین تکلیف مالکیت و طی مراحل قانونی، با توافق دستگاه‌های ذی‌ربط در اختیار مدیریت شهری قرار گیرد تا زمینه ایجاد یک مجموعه بزرگ فرهنگی، تفریحی، گردشگری و فضای سبز شهری فراهم شود.

الگوی موفق این پیشنهاد، بوستان ولایت تهران است؛ مجموعه‌ای با وسعت تقریبی ۳۰۰ هکتار، معادل سه میلیون مترمربع، که در محل پادگان سابق قلعه‌مرغی ایجاد شد و امروز به یکی از عرصه‌های بزرگ فضای عمومی پایتخت و کشور تبدیل شده است.

تجربه بوستان ولایت نشان می‌دهد که تغییر کاربری اراضی بزرگ نظامی و صنعتی، در صورت برنامه‌ریزی صحیح و همکاری دستگاه‌های مسئول، می‌تواند به فرصتی ماندگار برای توسعه شهری و افزایش سرانه فضاهای عمومی تبدیل شود.

شیراز نیز می‌تواند با بهره‌گیری از چنین الگویی، صاحب مجموعه‌ای فراتر از یک پارک معمولی شود؛ مجموعه‌ای که در آن فضاهای سبز گسترده، باغ‌های موضوعی، مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، زمین‌های ورزشی، فضاهای بازی کودکان، مراکز فرهنگی و هنری، آمفی‌تئاترهای روباز، امکانات تفریحی خانوادگی و فضاهای مناسب برگزاری جشنواره‌ها و رویدادهای شهری پیش‌بینی شود.

همچنین طراحی این مجموعه با الهام از هویت تاریخی، فرهنگی و باغ‌سازی ایرانی، به‌ویژه باغ‌های مشهور شیراز، می‌تواند آن را به یکی از شاخص‌ترین بوستان‌های شهری کشور تبدیل کند؛ فضایی که علاوه بر کارکرد تفریحی، معرف فرهنگ، هنر و هویت شهر شیراز باشد.

شیراز، به‌عنوان شهر فرهنگ، هنر و تمدن ایران، بیش از گذشته به فضاهای عمومی بزرگ‌مقیاس نیاز دارد؛ فضاهایی که علاوه بر افزایش سرانه فضای سبز، امکان حضور خانواده‌ها، فعالیت‌های اجتماعی، برگزاری رویدادهای فرهنگی و هنری و توسعه گردشگری شهری را فراهم کنند.

از سوی دیگر، توسعه شهر و افزایش ساخت‌وسازها، اهمیت حفاظت از اراضی وسیع و جلوگیری از تبدیل آن‌ها به پهنه‌های متراکم ساختمانی را دوچندان کرده است. از همین رو، ضروری است در صورت انتقال مجموعه صنایع الکترونیک شیراز، اولویت اصلی برای آینده این اراضی، ایجاد فضای سبز عمومی و زیرساخت‌های فرهنگی و تفریحی باشد، نه واگذاری گسترده زمین‌ها به ساخت‌وسازهای تجاری و مسکونی.

تبدیل این مجموعه به یک بوستان بزرگ شهری می‌تواند ضمن کاهش مخاطرات احتمالی ناشی از استقرار یک مجموعه حساس در محدوده شهری، فرصت کم‌نظیری برای توسعه پایدار شیراز، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، بهبود شرایط زیست‌محیطی و ایجاد یک قطب جدید گردشگری شهری فراهم آورد.

همچنین با توجه به موقعیت این مجموعه در محدوده میدان صنایع، اجرای چنین طرحی می‌تواند در بازآفرینی شهری، ارتقای کیفیت محیط پیرامونی و ایجاد یک فضای عمومی شاخص در این بخش از شیراز نقش مؤثری ایفا کند.

این پیشنهاد صرفاً جابه‌جایی یک مجموعه صنعتی نیست؛ بلکه تبدیل یک ظرفیت محدودشده در ساختار شهری به فرصتی عمومی و ماندگار برای مردم شیراز است؛ فرصتی که می‌تواند برای نسل‌های آینده نیز ارزش‌آفرین باشد.

شیراز می‌تواند با الگوبرداری از تجربه بوستان ۳۰۰ هکتاری ولایت تهران، به‌جای تداوم استقرار یک مجموعه صنعتی حساس در محدوده شهری، صاحب مجموعه‌ای بزرگ، ارزشمند و ماندگار برای استفاده عموم شهروندان شود؛ فضایی که سرمایه آن در خدمت آرامش، نشاط، سلامت و رفاه مردم قرار گیرد.

بدیهی است تحقق چنین طرحی نیازمند مطالعات دقیق کارشناسی، بررسی مساحت و مالکیت اراضی، امکان‌سنجی انتقال تأسیسات، ارزیابی‌های زیست‌محیطی، تأمین منابع مالی و هماهنگی میان دستگاه‌های ملی و محلی خواهد بود.

امید است مدیریت شهری شیراز، شورای اسلامی شهر، استانداری فارس، وزارت دفاع و سایر دستگاه‌های مسئول، با نگاهی بلندمدت و آینده‌نگرانه، بررسی این پیشنهاد را در دستور کار قرار دهند و با تشکیل کارگروهی تخصصی، امکان اجرای آن را از ابعاد مختلف بررسی کنند.

تبدیل اراضی صنایع الکترونیک شیراز به یک مجموعه بزرگ فرهنگی، تفریحی و فضای سبز شهری، می‌تواند به یکی از ماندگارترین تصمیمات توسعه شهری شیراز تبدیل شود؛ تصمیمی که ثمره آن نه فقط برای امروز، بلکه برای نسل‌های آینده این شهر خواهد بود.