پرداخت کمتر از ۱۵ درصد سهم قانونی کتابخانههای فارس از سوی شهرداریها

محمدحسین فیروزی در گفتوگو با خبرنگاران، با تشریح وضعیت کتابخانههای عمومی فارس و چالشهای پیش روی این مجموعه بهمناسبت هفته کتاب و کتابخوانی اظهار کرد: استان فارس ۲۷۵ کتابخانه عمومی دارد که ۳۴۳ نقطه ثابت و سیار را پوشش میدهند. همچنین ۴۰ سالن مطالعه خصوصی، پنج کتابخانه سیار، یک کتابخانه مستقل و ۵۷ کتابخانه مشارکتی در استان فعالیت میکنند.
وی با اشاره به جایگاه فارس در شاخصهای کتابخانهای کشور افزود: فارس از نظر تعداد کتابخانههای عمومی رتبه سوم کشور و از نظر تعداد نقاط خدمت، رتبه نخست را دارد. همچنین در حال حاضر ۳۹ پروژه کتابخانهای در دست ساخت در استان وجود دارد که از این نظر نیز فارس رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است. در تعداد پروژههایی که در دولت چهاردهم به بهرهبرداری رسیده نیز با ۱۴ پروژه، استان فارس در جایگاه نخست کشور قرار دارد.
پرداختنشدن سهم نیمدرصدی شهرداریها
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس، تأمین منابع مالی برای اداره کتابخانههای عمومی را یکی از چالشهای عمده این مجموعه دانست و گفت: بر اساس مواد پنج و ۶ قانون تأسیس و نحوه اداره کتابخانههای عمومی کشور، منابع مالی کتابخانهها از محل حق عضویت، کمکهای خیرین، کمکهای دولت و سهم نیمدرصدی درآمد شهرداریها تأمین میشود.
فیروزی ادامه داد: کمکهای دولت بهصورت متمرکز در اختیار نهاد کتابخانههای عمومی کشور قرار میگیرد که بخشی از آن به پرداخت حقوق و دستمزد و بخشی دیگر به سایر خدمات اختصاص پیدا میکند. حق عضویت اعضا نیز مبلغ بسیار اندکی است و چند ماه پیش عضویت در کتابخانههای عمومی کشور بهصورت سراسری رایگان شد؛ بنابراین حق عضویت نمیتواند منبع درآمد پایداری برای اداره کتابخانهها باشد.
وی با اشاره به سهم نیمدرصدی شهرداریها از درآمدهایشان بیان کرد: طبق ماده ۶ قانون، باید نیمدرصد از درآمد شهرداریها به حساب کتابخانههای عمومی واریز شود، اما به دلیل نبود ضمانت اجرایی کامل در استان، برخی شهرداریها این سهم را پرداخت نمیکنند یا پرداخت آنها بسیار ناقص است.
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس در ادامه افزود: در مجموع، کمتر از ۱۵ درصد سهم قانونی نیمدرصدی که باید به کتابخانههای عمومی استان پرداخت شود، بهصورت مستقیم در استان وصول میشود. بخشی از این منابع نیز با سازوکارهای قانونی و در سطح ملی، در راستای توسعه کتابخانههای عمومی هزینه میشود.
تأمین اعتبار پروژهها و نگهداری کتابخانهها
فیروزی یکی دیگر از چالشهای این مجموعه را تأمین اعتبار پروژههای جدید و تکمیل زیرساختهای کتابخانهای عنوان کرد و گفت: با تدابیر استاندار فارس و سازمان مدیریت و برنامهریزی استان، در دوره جدید هیچ پروژه جدیدی را آغاز نمیکنیم، مگر اینکه اعتبار آن بهصورت کامل از سوی خیرین یا با مشارکت خیرین و دولت تعیین تکلیف شده باشد و اصطلاحاً ماده ۲۳ سازمان مدیریت و برنامهریزی را دریافت کرده باشد تا تأمین اعتبار پایدار پروژه تضمین شود.
وی تأمین اعتبار برای توسعه زیرساختها را از چالشهای مهم کتابخانههای عمومی دانست و افزود: به دلیل محدودیتهای موجود در ساختار قانون تأسیس کتابخانههای عمومی، نگهداری ساختمانها نیز باید از محل اعتبارات نیمدرصدی انجام شود که این موضوع با دشواری فراوانی همراه است.
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس در ادامه با اشاره به گستردگی استان و تنوع کتابخانهها اظهار کرد: تأمین اعتبار برای تعمیرات، نگهداری و تهیه تجهیزات کتابخانههای عمومی از دیگر چالشهای ماست و در صورت همکاری شهرداریها در پرداخت سهم قانونی خود، امکان توسعه زیرساختها، تأمین تجهیزات و انجام تعمیرات با شرایط بهتری فراهم میشود.
۹ شهر فارس دارای پروژه فعال کتابخانهای هستند
فیروزی همچنین به وضعیت شهرهای فاقد کتابخانه در استان اشاره کرد و گفت: در حال حاضر ۱۷ شهر فارس فاقد کتابخانه عمومی هستند که در ۹ شهر پروژه فعال داریم و با کمک دولت و خیرین، عملیات ساخت کتابخانه در این شهرها در حال انجام است.
وی افزود: با دستور استاندار فارس، فرمانداران بهعنوان رؤسای انجمن کتابخانههای عمومی شهرستانها مکلف شدهاند ساختمانهای بلااستفاده دستگاهها و سازمانهای دولتی را برای تعیین تکلیف در شورای برنامهریزی و توسعه استان معرفی کنند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس ادامه داد: در هفت شهر دیگر نیز پیگیریها با همکاری فرمانداریها برای تأمین زیرساخت و فراهمکردن امکان احداث کتابخانه با جدیت در حال انجام است.
وی با اشاره به افزایش اعتبارات این مجموعه بیان کرد: با وجود همه کمبودها و چالشهایی که در مسیر توسعه زیرساختها وجود دارد، به لطف کمک دولت، اعتبارات کتابخانههای عمومی در دولت چهاردهم ۶ برابر شده است. همچنین مساعدتها برای تأمین پروژهها و ایجاد کتابخانهها افزایش یافته و روند توسعه در این حوزه سرعت گرفته است.
فیروزی اظهار کرد: از مجموع ۳۹ پروژه در حال ساخت استان، امروز ۱۰ پروژه به مرحلهای رسیدهاند که امکان آغاز مراحل تجهیز آنها وجود دارد و در حال پیگیری تأمین اعتبار برای تجهیز، تکمیل و بهرهبرداری از این ۱۰ کتابخانه هستیم که امیدواریم این روند نیز با سرعت دنبال شود.
تغییر رویکرد کتابخانهها از کتابمحوری به جامعهمحوری
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس یکی دیگر از چالشهای کتابخانهها را ایجاد و حفظ حضور پایدار مخاطبان دانست و گفت: فعالیتهای متنوعی در کتابخانهها از سوی کارکنان انجام میشود که از برنامههای ترویجی و فرهنگی تا فعالیتهای آموزشی و خدمات مختلف به کاربران را در بر میگیرد.
وی افزود: در همین راستا، رویکرد کتابخانهها را از کتابمحوری به جامعهمحوری تغییر دادهایم. این رویکرد که در نهاد کتابخانههای عمومی کشور دنبال میشود، تلاش دارد با ارائه خدمات متنوع و پاسخگویی به نیازهای عمومی جامعه، زمینه حضور گروههای مختلف اجتماعی در کتابخانهها را فراهم کند و این حضور را استمرار ببخشد تا اعضای وفادار بیشتری شکل بگیرند.
فیروزی با اشاره به برنامههای پیشبینیشده برای گروههای مختلف سنی بیان کرد: ایجاد بخشهای متنوع برای نوجوانان و کودکان، از جمله بخشهای بازی، مهارتآموزی و هنرورزی، از جمله اقداماتی است که با هدف جذب مخاطب و ماندگاری او در کتابخانهها دنبال میشود.
وی ادامه داد: ارائه خدمات متنوع در سالنهای مطالعه عمومی، خصوصی، ویژه و سالنهای مطالعه کار اشتراکی نیز با این هدف انجام میشود که کتابخانهها بتوانند نیازهای مختلف دانشآموزان و دانشجویان را پوشش دهند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس افزود: ایجاد بخشهای جدیدی مانند امانت اشیا و بخش خردمندان نیز در همین راستا دنبال میشود تا بتوانیم به بازنشستگان و افرادی که نیازهای متفاوتی از خدمات معمول کتابخانه دارند، پاسخ دهیم.
وی با اشاره به بخشهای اصلی کتابخانهها گفت: در کنار این خدمات، مخازن اصلی کتاب شامل مخزن کتاب، مخزن کتابهای مرجع، بخش نشریات، بخش کودک و بخش نوجوان نیز تلاش میکنند منابع مطالعاتی را بهتر و بیشتر از گذشته در اختیار مخاطبان قرار دهند.
فیروزی ایجاد عضویت پایدار را یکی از چالشهای اصلی کتابخانهها برشمرد و اظهار کرد: برای رفع این چالش، عضویت سراسری را ایجاد کردهایم تا مخاطبان بدون محدودیت بتوانند از این امکان استفاده کنند. از طریق مراجعه به سامانه سامان، متقاضیان میتوانند بهراحتی و بهصورت رایگان عضویت خود را ثبت کنند و برای استفاده از خدمات بیشتر نیز با مراجعه حضوری به کتابخانه، عضویت خود را تثبیت کنند.
فعالیت ۴۰ سالن مطالعه دارای مجوز در فارس
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس در بخش دیگری از این گفتوگو به وضعیت سالنهای مطالعه خصوصی و پانسیونهای مطالعاتی اشاره کرد و گفت: بر اساس تفاهمنامهای که از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منعقد شده است، چند سالی است که نهاد کتابخانههای عمومی و ادارهکل کتابخانههای عمومی فارس، مجری صدور مجوز سالنهای مطالعه هستند.
وی افزود: تعامل خوبی میان دستگاهها، نهادهای نظارتی و انتظامی، آموزشوپرورش، ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی، استانداری، فرمانداریها و مجموعه کتابخانههای عمومی در سراسر استان وجود دارد و فارس امروز از نظر تعداد سالنهای مطالعه دارای مجوز، دومین استان کشور است.
فیروزی در ادامه با بیان اینکه ۴۰ سالن مطالعه دارای مجوز در فارس فعالیت میکنند، اظهار کرد: بیش از ۳۰ پرونده فعال نیز در حال بررسی و طی مراحل صدور مجوز است.
وی هدف اصلی از ساماندهی این مراکز را فراهمکردن امکان استفاده مطمئن خانوادهها از خدمات سالنهای مطالعه دانست و گفت: برای ما مهم است که خانوادهها بتوانند با اطمینان فرزندان خود را به یک سالن مطالعه خصوصی بسپارند تا آنها از خدمات مناسب و شرایط مطلوب این مراکز بهرهمند شوند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس با اشاره به فعالیت برخی سالنهای مطالعه بدون مجوز بیان کرد: بعضاً سالنهایی خارج از ضوابط و بدون مجوز فعالیت میکنند که با تبلیغات غیرواقعی و ارائه خدمات خارج از چارچوب، مانند شبخوابی و اتاق استراحت، هزینههای زیادی به خانوادهها تحمیل میکنند و توقعات فراوانی ایجاد میکنند که بعضاً توانایی اجرای آنها را ندارند.
وی ادامه داد: از آنجا که فعالیت سالنهای مطالعه خصوصی هم زمینه ایجاد کسبوکار را فراهم میکند و هم بخشی از خدمات مورد نیاز جامعه را پوشش میدهد، ساماندهی این مراکز را با جدیت دنبال میکنیم و نهادهای نظارتی نیز در این زمینه همکاری و حمایت دارند.
فیروزی تأکید کرد: در برخورد با سالنهای مطالعه بدون مجوز، ابتدا تلاش میکنیم با حمایت و هدایت، آنها را به سمت ثبت درخواست و دریافت مجوز سوق دهیم، اما اگر برای دریافت مجوز اقدام نکنند، مطابق مراحل قانونی با آنها برخورد خواهد شد.
وی در پایان گفت: برخورد قانونی با سالنهای مطالعه فاقد مجوز، اقدامی ضروری برای حمایت از مراکز دارای مجوز و همچنین خانوادههایی است که میخواهند فرزندان خود را با اطمینان در مراکز معتبر و دارای مجوز ثبتنام کنند.
انتهای پیام
